Bụi mịn PM2.5 là gì? Tác hại tiềm ẩn và biện pháp phòng tránh

Theo nhiều nghiên cứu môi trường, bụi mịn PM2.5 đang là một trong những tác nhân gây ô nhiễm nghiêm trọng nhất hiện nay. Với kích thước siêu nhỏ, bụi mịn dễ dàng xâm nhập vào hệ hô hấp, gây ra hàng loạt bệnh lý nguy hiểm. Vậy bụi mịn PM2.5 là gì? Xuất phát từ đâu và chúng ta cần làm gì để phòng chống bụi mịn. Hãy cùng Cơ điện Tân Việt khám phá tất tần tật về vấn đề này.

1. Bụi mịn PM2.5 là gì?

Bụi mịn PM2.5 là thuật ngữ được sử dụng phổ biến để chỉ những hạt bụi có kích thước siêu nhỏ – một trong những tác nhân gây ô nhiễm môi trường hàng đầu hiện nay. Với thời đại công nghiệp hóa, chỉ số bụi mịn PM2.5 tăng nhanh một cách báo động. Chúng có đường kính bằng hoặc nhỏ hơn 2,5 micromet, tức là nhỏ hơn 30 lần so với sợi tóc người. Chính vì kích thước cực nhỏ nên chúng có thể xâm nhập sâu vào phổi, thậm chí đi vào máu, gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng cho sức khỏe.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO, bụi mịn PM thường ở 2 dạng chính:

• Dạng hạt rắn (như muội than, kim loại nặng, tro bay,…)
• Dạng hạt lỏng (như giọt axit, hợp chất hữu cơ ngưng tụ,…)

Các hạt này bay lơ lửng trong không khí và được phân loại dựa trên kích thước đường kính (PM – Particulate Matter), được đo bằng đơn vị micromet (µm). Chúng được chia thành các nhóm chính sau:

• PM10: hạt bụi có đường kính từ 2.5 đến 10 µm, có thể đi sâu vào đường hô hấp trên
• PM2.5: hạt bụi có đường kính ≤ 2.5 µm, dễ xâm nhập sâu vào phế nang và máu
• PM1.0: hạt bụi siêu mịn, có thể xuyên qua hàng rào bảo vệ tế bào, gây tổn thương ở cấp độ mô.

2. Chỉ số bụi mịn PM2.5 tại Việt Nam

Tại Việt Nam, chỉ số bụi mịn PM2.5 trong không khí thường xuyên vượt ngưỡng an toàn mà Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị. Theo tiêu chuẩn mới nhất của WHO, nồng độ trung bình năm của PM2.5 không nên vượt quá 5 µg/m³, và trung bình 24 giờ không quá 15 µg/m³. Tuy nhiên, thực tế ở nhiều thành phố lớn của Việt Nam lại cao gấp nhiều lần.

Theo số liệu cập nhật từ IQAir, nhiều thành phố Việt Nam đang nằm trong nhóm ô nhiễm nặng nhất khu vực. Dẫn đầu là Quản Bạ với AQI = 159, nồng độ bụi mịn PM2.5 lên tới 66.3µg/m³. Xếp sau là TP. Hồ Chí Minh với AQI = 140, chỉ số bụi mịn PM2.5 là 51.5µg/m³.  Một số cái tên báo động khác như Thủ Dầu Một, Thủ đức, Bắc Ninh, Hà Nội,…. Tình trạng này khiến Việt Nam trở thành một trong những quốc gia có nồng độ ô nhiễm không khí cao hàng đầu Đông Nam Á, đặt ra nhu cầu cấp thiết về giải pháp như máy lọc không khí, điều hòa lọc khí, máy cấp khí tươi, khẩu trang ngăn bụi và các biện pháp bảo vệ sức khỏe khác.

3. Tác hại của bụi mịn PM2.5 đối với con người

3.1. Ảnh hưởng đến hệ hô hấp

Bụi mịn PM2.5 có thể xâm nhập sâu vào đường hô hấp, gây ra các vấn đề như viêm mũi, viêm họng, viêm xoang, viêm phế quản và khó thở. Những người mắc bệnh hen suyễn hoặc các bệnh phổi mãn tính như viêm phổi nặng, tràn dịch màng phổi thường nhạy cảm hơn và dễ gặp biến chứng nghiêm trọng khi tiếp xúc với bụi PM2.5.

Xem thêm: [Góc Giải Đáp] Trẻ bị sốt có nên bật điều hòa không?

3.2. Rối loạn tim mạch

Với kích thước siêu nhỏ, chúng có khả năng đi vào hệ tuần hoàn, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến tim và mạch máu. Việc tiếp xúc lâu dài với bụi mịn làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đau ngực và đột quỵ, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc những người có tiền sử bệnh tim.

3.3. Ảnh hưởng đến hệ miễn dịch

Chúng có thể kích hoạt phản ứng viêm trong cơ thể, làm suy giảm khả năng chống chịu của hệ miễn dịch. Điều này khiến cơ thể dễ mắc các bệnh do vi khuẩn và virus, đồng thời làm các tình trạng viêm nhiễm trở nên nặng nề hơn. 

3.4. Ảnh hưởng đến quá trình phân bào

Trong quá trình tiếp xúc với bụi mịn, cơ thể sản sinh ra các gốc tự do, và đây chính là tác nhân tấn công đến các tế bào và thậm chí là ADN. Từ đó dẫn đến nguy cơ bị đột biến, dễ hình thành các khối u và phát triển ung thư theo thời gian.

3.5. Tác động đến sức khỏe toàn diện

Ngoài các hệ cơ quan chính, bụi PM2.5 còn liên quan đến các vấn đề sức khỏe khác như đau đầu, mệt mỏi, giảm năng lượng. Nghiên cứu cũng chỉ ra bụi mịn có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đái tháo đường và ung thư phổi. Ngoài ra, bụi mịn còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của thai nhi, trẻ sinh ra dễ bị thiếu cân, suy nhược hệ thần kinh, tự kỷ,….

4. Bí quyết phòng tránh bụi mịn PM2.5 hiệu quả

Để hạn chế tối đa tác động tiêu cực của bụi mịn, bạn nên chủ động lựa chọn và áp dụng các biện pháp phòng tránh phù hợp. Dưới đây là các giải pháp phổ biến và hiệu quả mà bạn có thể áp dụng trong cuộc sống hàng ngày.

4.1. Sử dụng máy lọc không khí trong nhà

Một trong những biện pháp hiệu quả để phòng tránh bụi mịn PM2.5 là sử dụng máy lọc không khí. Các dòng máy lọc hiện đại ngày nay đều được trang bị bộ lọc HEPA – có khả năng lọc đến 99,97% các hạt bụi có kích thước nhỏ tới 0.3µm, trong đó có cả bụi mịn PM2.5.

Thiết bị thường được sử dụng cho không gian sinh hoạt vừa và nhỏ như phòng ngủ, phòng làm việc hay phòng khách, giúp nâng cao chất lượng không khí đáng kể. Đây là một khoản đầu tư cần thiết, đặc biệt với những gia đình có trẻ em và người lớn tuổi.

4.2. Sử dụng tính năng lọc khí của điều hòa 

Với các dòng điều hòa cao cấp khư Panasonic, Daikin, Mitsubishi Heavy, LG,… đều được trang bị thêm công nghệ lọc không khí, loại bỏ bụi mịn vô cùng hiệu quả. Các bộ lọc này không chỉ lọc bụi mà còn có khả năng khử mùi và loại bỏ một phần vi khuẩn, virus trong không khí, mang đến môi trường sống trong lành hơn.

• Panasonic: Sử dụng công nghệ Nanoe-X, Nanoe-G, giúp lọc bụi mịn, vi khuẩn và khử mùi hiệu quả lên tới 99%.
• Daikin: Trang bị bộ lọc Apatit Titan và công nghệ lọc khí Streamer, giúp nâng cao chất lượng không khí trong phòng.
• Mitsubishi Heavy: Tích hợp bộ lọc khuẩn Enzyme, Ion âm 24 giờ cùng bộ lọc khử mùi Solar, giúp không khí luôn sạch và trong lành.

Đầu tư vào công nghệ lọc khí là lựa chọn hợp lý, bởi sức khỏe của gia đình luôn là ưu tiên hàng đầu. Dù chi phí đầu tư ban đầu cao hơn so với máy lọc không khí nhưng lợi ích lâu dài là hoàn toàn xứng đáng.

4.3. Sử dụng khẩu trang chuyên dụng

Đeo khẩu trang ngăn bụi mịn là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để hạn chế tiếp xúc trực tiếp với PM2.5, đặc biệt khi ra ngoài vào những ngày không khí ô nhiễm cao.

• Khẩu trang N95 hoặc N99: Có khả năng lọc tới 95–99% các hạt bụi mịn, bao gồm PM2.5.
• Khẩu trang cho trẻ em: Chọn loại vừa vặn, thoáng khí nhưng vẫn đảm bảo khả năng lọc bụi, giúp trẻ hít thở an toàn.
• Sử dụng đúng cách: Đeo khẩu trang che kín mũi và miệng, tránh để hở; thay khẩu trang theo hướng dẫn của nhà sản xuất để duy trì hiệu quả lọc bụi.

Kết hợp khẩu trang chuyên dụng với các biện pháp trong nhà như máy lọc không khí hay tính năng lọc khí của điều hòa sẽ tạo lớp bảo vệ kép, giảm tối đa nguy cơ hít phải bụi mịn, bảo vệ sức khỏe toàn diện cho cả gia đình.

4.4. Vệ sinh nhà cửa sạch sẽ

Việc vệ sinh nhà cửa thường xuyên là cách đơn giản nhưng hiệu quả để giảm bụi bẩn và cải thiện chất lượng không khí trong nhà. Một căn hộ sạch sẽ sẽ có không khí trong lành hơn nhiều so với môi trường ngoài đường. Nếu có thể, bạn hãy đóng kín cửa ra vào, cửa số nếu không cần thiết để hạn chế khói bụi bay vào nhà nhé.

Một số khách hàng thắc mắc rằng: “Cây xanh có lọc được bụi mịn hay không?”. Thì câu trả lời là không. Cây xanh chỉ giúp cải thiện chất lượng không khí bằng cách hấp thụ khí CO2 và thải khí O2, đồng thời tạo độ ẩm tự nhiên cho không khí. Biện pháp này không thể thay thế các biện pháp chủ động như máy lọc không khí, khẩu trang hay công nghệ lọc khí điều hòa. Nói cách dễ hiểu hơn, cây xanh chỉ là giải pháp bổ sung để làm trong lành không gian sống hơn.

Bụi mịn PM2.5 là mối tiềm ẩn đối với sức khỏe, nhưng bằng việc chủ động áp dụng các biện pháp phòng tránh sẽ giúp bạn giảm thiểu rủi ro cho bản thân và gia đình. Một môi trường sống trong lành luôn là yếu tố hàng đầu để bảo vệ sức khỏe lâu dài. Nếu bạn đang tìm kiếm các thiết bị điều hòa cao cấp trang bị công nghệ lọc khí hiện đại, Cơ điện Tân Việt luôn sẵn sàng đồng hành, mang đến giải pháp không khí sạch – kiến tạo không gian sống chất lượng cao. Liên hệ ngay qua Hotline 0969 939 210 để được tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng.